40 χρόνια από τη δολοφονία του Τσε
HASTA LA VICTORIA SIEMPRE!*
Ο ηρωισμός και η αφοσίωση στο «σκοπό» από τον Αργεντινό επαναστάτη αποτελούν σύμβολο για όλους τους νέους που ριζοσπαστικοποιούνται από τότε ως και σήμερα.
Ο Τσε γίνεται σοσιαλιστής
Ο Γκεβάρα, μετά την αποφοίτησή του από την Ιατρική Σχολή, ταξίδεψε στη Λατινική Αμερική, όπου είδε την έντονη καταπίεση και την αδικία που βίωναν εκατομμύρια άνθρωποι. Αυτό το ταξίδι τον έσπρωξε προς την πολιτικοποίηση, αλλά και στο όραμα μιας άλλης κοινωνίας. Στο Ελ Σαλβαδόρ, που τότε γίνονταν αγώνες για την κρατικοποίηση των ορυχείων και της μεγάλης ιδιοκτησίας, ο Τσε ήρθε σε επαφή με έναν ευρύ κύκλο αριστερών διανοουμένων. Ενώ όμως η πολιτική κατάσταση οξυνόταν, η Αμερική επιχειρεί ένοπλη επίθεση. Ο Τσε, εξόριστος πια στο Μεξικό, καταλήγει σωστά στο συμπέρασμα ότι η ανατροπή του καπιταλισμού χρειάζεται βία. Όμως, τι είδους βία; Ποιος είναι ο τρόπος με τον οποίο θα γίνει η επανάσταση; Τι είδους σοσιαλισμό θα χτίσουμε;
Ο Γκεβάρα στο Μεξικό ήρθε σε επαφή με τον Ραούλ Κάστρο και τον αδερφό του, Φιντέλ. Οι τρεις τους εξέταζαν το ενδεχόμενο διοργάνωσης μιας επανάστασης στην Κούβα ενάντια στη δικτατορία του Μπατίστα. Όλη η φιλοσοφία του αντάρτικου ήταν ότι η επανάσταση δεν θα γινόταναπό τους εργάτες, αλλά θα ήταν έργο λίγων ανθρώπων ορκισμένων σ’ αυτήν, που η αποφασιστικότητά τους θα οδηγούσε στη νίκη. Ο Τσε δεν είχε την εμπειρία μεγάλων μαζικών επαναστατικών κινημάτων και έτσι οδηγήθηκε στο να μην έχει μεγάλη εμπιστοσύνη στη μαζική δράση του κόσμου και να θεωρεί το πρόβλημα της επανάστασης στρατιωτικό ζήτημα και όχι ζήτημα μαζικής δράσης. Μ’ αυτόν τον τρόπο πίστευε ότι θα έχτιζαν ένα σοσιαλισμό, τον οποίο θα εφάρμοζαν λίγοι ηρωικοί επαναστάτες –για χάρη του εξαθλιωμένου κόσμου. Ο Μαρξ, όμως, έλεγε ότι «η απελευθέρωση της εργατικής τάξης είναι έργο της ίδιας».
Η επανάσταση στην Κούβα
Ωστόσο, ο Τσε, σίγουρος πως ο Φιντέλ Κάστρο θα εξελιχθεί σε χαρισματικό ηγέτη της επανάστασης, συμμετέχει στο κίνημα της 26ης Ιουλίου 1959 και μαζί με 82 αντάρτες επιχειρούν απόβαση στην Κούβα και εφαρμόζουν τις ιδέες τους στην πράξη. Ο μικρός στρατός των Κάστρο και του Τσε ανέτρεψε σχετικά εύκολα το διεφθαρμένο καθεστώς του Μπατίστα, που δεν είχε πια την εύνοια της Αμερικής, και οι απανωτές νίκες των ανταρτών τούς οδηγούν στην πρωτεύουσα Αβάνα. Την ίδια στιγμή ο Μπατίστα αυτοεξορίζεται. Ο λαός της Κούβας τους δέχτηκε ως απελευθερωτές, αν και ο ίδιος είχε μικρή συμμετοχή στην επανάσταση. Όμως, την εξουσία την είχαν οι λίγοι επικεφαλής και όχι ο λαός. Τα αδιέξοδα της στρατηγικής της επανάστασης «από λίγους φωτισμένους ανθρώπους» φαίνονται από την πρώτη στιγμή. Αν και η κυβέρνηση πραγματοποίησε ριζικές μεταρρυθμίσεις, όπως δωρεάν παιδεία και υγεία, το καθεστώς πήρε γρήγορα τα χαρακτηριστικά των χωρών (ΕΣΣΔ και Κίνα) του κρατικού καπιταλισμού. Αναπόφευκτα, όσο και όσες «σοσιαλιστικές» και εξισωτικές προθέσεις και αν έχει ένα τέτοιο καθεστώς, το αποτέλεσμα δεν είναι άλλο από το να έχουν τον έλεγχο λίγα, όλο και πιο προνομιούχα άτομα. Ο Τσε προσπάθησε έντονα για τη γρήγορη εκβιομηχάνιση της χώρας, αλλά το σχέδιο κατέληξε σε αποτυχία και η εξάρτηση της Κούβας από την ΕΣΣΔ εντεινόταν όλο και περισσότερο, κάτι που τον ενοχλούσε ιδιαίτερα.
Αντάρτικα - Το τέλος
Ο Τσε, δυσαρεστημένος από την εξέλιξη του καθεστώτος, εγκαταλείπει την Κούβα το 1965, με σκοπό να εξαπλώσει την επανάσταση σε όλο τον κόσμο. Πρώτα πήγε στο Κονγκό. Εκεί ακολουθεί τη στρατηγική του ανταρτοπόλεμου, αλλά αυτήν τη φορά αποτυγχάνει. Ξαναδοκιμάζει λίγο αργότερα στη Βολιβία. Εκεί πολεμάει ηρωικά με μια μικρή ομάδα ανταρτών στα βουνά. Καταλαβαίνει τα λάθη της στρατηγικής του, όταν συνειδητοποιεί ότι –ενώ ο κόσμος των πόλεων στα εργοστάσια υπέφερε– εκείνος πολεμούσε στα βουνά. Είναι χαρακτηριστική η φράση στο ημερολόγιό του: «Είμαστε απομονωμένοι στα βουνά, ενώ γίνεται μια γιγαντιαία απεργία εργατών κασσιτέρου στην άλλη άκρη της χώρας. Κρίμα που δεν έχουμε καμία σχέση μ’ αυτή!» Έτσι, λίγο αργότερα, στις 9 του Οχτώβρη του ’67, μη έχοντας την υποστήριξη του Κομμουνιστικού Κόμματος Βολιβίας, δολοφονείται από τη CIA και το στρατό. Από τότε η εικόνα του Τσε έγινε σύμβολο της επανάστασης. Ακόμα και σήμερα, η αποφασιστικότητα, η αγωνία του για κάθε καταπιεσμένο λαό, αλλά και το γεγονός ότι δεν βολεύτηκε σε μια προνομιούχα θέση εμπνέουν τις νέες γενιές. Αυτό φαίνεται ξεκάθαρα από το ότι τον βλέπουμε παντού. Σε μπλουζάκια, πικέτες, αφίσες, τραγούδια. Σήμερα πρέπει να διδαχτούμε από την αφοσίωση του Τσε στην επανάσταση, από την κριτική του στα καθεστώτα της ΕΣΣΔ και της Κούβας και να συνεχίσουμε…
*Μέχρι τη νικη , για παντα !
ΧΡΟΝΙΚΟ
14 Ιουνίου 1928: γέννηση του Ερνέστο Γκεβάρα ντε λα Σέρνα στην Αργεντινή.
1950-52: ταξιδεύει σε πολλές χώρες της Λατινικής Αμερικής. 1952-55:
συνδέεται με επαναστάτες στη Γουατεμάλα, στο Μεξικό και στη Βολιβία.
1956-59: συμμετέχει ενεργά στην Κουβανική Επανάσταση. 1959-65: αναλαμβάνει νευραλγικούς τομείς του κουβανικού κράτους.
1965: κριτική στο σοβιετικό μπλοκ, διάσταση με τον Κάστρο, φεύγει από την Κούβα.
1965-67: οργανώνει αντάρτικα στη Βολιβία, διαφωνώντας με το
Κομμουνιστικό Κόμμα. 8/9 Οχτώβρη 1967: συλλαμβάνεται και δολοφονείται
στη Βολιβία.
Μάνος Ροδιτάκης
2ο Πειραματικό Λύκειο Αμπελοκήπων