Η εξέγερση είναι επίκαιρη - 40 χρόνια από το Μάη του '68
Μια χρονιά χαραγμένη στις μνήμες όλων όσων την έζησαν, μια χρονιά ανεπανάληπτη για τις χιλιάδες των μαθητών, φοιτητών, εργαζομένων που ξεχύνονταν στους δρόμους, κάνανε απεργίες, συγκρούονταν με την αστυνομία. Ήταν μια χρονιά που το σύστημα αμφισβητήθηκε ριζικά από τον περισσότερο κόσμο. Μια χρονιά που βγήκε στην επιφάνεια το σύνθημα «Να είμαστε ρεαλιστές να ζητάμε το αδύνατο».
Πυροδότης της εξέγερσης ήταν το φοιτητικό κίνημα. Η κατάσταση στα πανεπιστήμια ήταν σαν καζάνι που έβραζε. Οι φοιτητές ζητούσαν καλύτερες αίθουσες, μεικτούς κοιτώνες αγοριών-κοριτσιών, κατάργηση των εξετάσεων. Όταν η κινητοποίηση των φοιτητών χτυπήθηκαν άγρια από την αστυνομία, κέρδισαν την συμπάθεια και την συμπαράσταση των εργαζομένων και την νεολαίας.
Ο Μάης του ΄68 όμως, οφείλει το όνομα του στη μεγαλύτερη γενική απεργία στην ιστορία, στους δέκα εκατομμύρια ανθρώπους που απεργούσαν για τουλάχιστον είκοσι μέρες παραλύοντας τη Γαλλία. Υπήρχε μια κατάσταση ευτυχίας και ελευθερίας σε όλες τις πλευρές της ζωής όπως έλεγαν και τα συνθήματα στους τοίχους. «Η φαντασία στην εξουσία», «απαγορεύεται το απαγορεύεται». Αυτή η κατάσταση επικράτησε επειδή υπήρχε η εξέγερση, επειδή τα πάντα είχαν παραλύσει από την απεργία. Όπως έλεγε ένας επαναστάτης, το τρίπτυχο μετρό δουλειά και νάνι είχε ανατραπεί αφού στο μετρό οι εργάτες απεργούσαν, δουλειά δεν υπήρχε και νάνι δεν υπήρχε γιατί όλοι ήταν στο δρόμο.
Η ένωση φοιτητών εργατών δεν ήταν κάτι που ήρθε από τον ουρανό. Οι επαναστάτες ηγέτες των φοιτητών πίστευαν ότι ο αγώνας πρέπει «να περάσει από τα αδύναμα χέρια των φοιτητών» στους εργάτες. Αυτοί παράγουν τον πλούτο, μπορούν να σταματήσουν τις μηχανές και να παραλύσουν τα πάντα, έχουν τη δύναμη να ρίξουν κυβερνήσεις, να ανατρέψουν συστήματα. Έτσι οι φοιτητές με διάφορους τρόπους κέρδισαν πρώτα τη συμπάθεια, ύστερα τη συμπαράσταση κι έπειτα τη συμμετοχή των εργατών. Οι φοιτητές κάνανε συχνές πορείες προς τα εργοστάσια όπου συζητούσαν για τα αιτήματα τους. Οργάνωναν συζητήσεις στα πανεπιστήμια όπου καλούσαν τους εργαζόμενους για να ανταλλάξουν απόψεις. Έπειτα οι εργάτες πήραν την ιδέα της κατάληψης του εργοστασίου από τους φοιτητές που καταλάμβαναν τα πανεπιστήμια τους. Οι εργάτες προσπάθησαν να οργανώσουν συμβούλια στα πρότυπα του πανεπιστημίου της Σορβόνης. Παράλληλα δημιούργησαν επιτροπές δράσης που αναλάμβαναν τη συνέχεια της εξέγερσης.
Ο Μάης του ΄68 έληξε ίσως άδοξα έπειτα από τα ξεπουλήματα των ηγετών των συνδικάτων και του μεγάλου τότε ΚΚ Γαλλίας που ούτε πίστευε ούτε ήθελε την επανάσταση. Αυτοί σύρθηκαν στις εκλογές και φυσικά τις έχασαν από τον Ντε Γκολ που το παιχνίδι αυτό ήταν δικό του. Αυτή η εποχή όμως άφησε κατακτήσεις στο επίπεδο των ιδεών, αμφισβητώντας όλα τα ήθη και τις αρχές της παλιάς κοινωνίας. Σήμερα αρκετά καθημερινά πράγματα θα ήταν διαφορετικά χωρίς το Μάη του 68.
Όμως ταυτόχρονα ήταν και μια πολιτική νίκη. Η κυβέρνηση και οι εργοδότες έδωσαν πολλές παραχωρήσεις (όπως αυξήσεις στους μισθούς 35%) για να μπορέσουν να ηρεμήσουν τον κόσμο. Κυρίως ήταν νίκη γιατί διέλυσε όλη τη φιλολογία ότι ο κόσμος δε χρειάζεται να αλλάξει. Η αλλαγή χρειαζόταν κι αυτό το έδειξαν τα ποτάμια των απεργών, οι φοιτητές και οι μαθητές που συγκρούονταν με τους μπάτσους, οι χιλιάδες συνελεύσεις που γίνονταν τότε. Αυτή η φλόγα καίει ακόμα γιαυτό ο Σαρκοζί δηλώνει συνέχεια ότι θέλει να «τελειώσει με την κληρονομιά του 68». Κι όμως σήμερα η φλόγα γίνεται πιο καυτή στα ποτάμια των απεργών για το ασφαλιστικό στην Ελλάδα, στις εξεγέρσεις των μεταναστών στη Γαλλία, στους ξεσηκωμούς της νεολαίας σε όλο τον κόσμο. Ο Μάης του 68 είναι πιο επίκαιρος από ποτέ. Είναι επίκαιρος και ταυτόχρονα αναγκαίος.
Άγγελος Κάπαρης, 4ο Λύκειο Αμαρουσίου
Το παγκόσμιο 1968
9 Οκτώβρη 1967: Δολοφονία του Τσε Γκεβάρα
31 Γενάρη 1968: Μεγάλη ήττα των Αμερικανών
στο Βιετνάμ
21 Μάρτη: Ο ισραηλινός στρατός βομβαρδίζει στρατόπεδο Παλαιστινίων προσφύγων με 200 νεκρούς
25 Μάρτη: Γενική φοιτητική απεργία στην Ιταλία
4 Απρίλη: Δολοφονία του Μάρτιν Λούθερ Κινγκ
11 Απρίλη: Απόπειρα δολοφονίας του ηγέτη του γερμανικού φοιτητικού κινήματος Ρούντι Ντούτσκε- ακολουθούν βίαιες διαδηλώσεις
9 Ιούνη: Φοιτητικές διαδηλώσεις στο Βελιγράδι
1 Αυγούστου: Διαδήλωση 100000 φοιτητών στο Μεξικό
20 Αυγούστου: Εισβολή της Σοβιετικής Ένωσης στην Τσεχοσλοβακία. Τέλος στην «άνοιξη της Πράγας»
2 Οκτώβρη: Διαδήλωση στην πόλη του Μεξικού λίγο πριν αρχίσει η Ολυμπιάδα. Πυροβολισμοί, δεκάδες νεκροί
4 Δεκέμβρη: Γενική απεργία στη Ρώμη
Χρονικό του Γαλλικού Μάη
22 Μάρτη: Ταραχές στο πανεπιστήμιο της Ναντέρ
3 Μάη: Εκκένωση της Σορβόννης – Επεισόδια με 600 συλλήψεις
6 Μάη: 50.000 φοιτητές διαδηλώνουν – βίαιες συγκρούσεις με 1000 τραυματίες
10 Μάη: Η «νύχτα των οδοφραγμάτων»- συγκρούσεις στο κέντρο του Παρισιού
13 Μάη: Γενική απεργία -1.000.000 διαδηλωτές
16 Μάη: Κατάληψη της Ρενώ-κυματίζει η κόκκινη σημαία - Αρχίζουν οι καταλήψεις των εργοστασίων
24 Μάη: Δέκα εκατομμύρια εργαζόμενοι απεργούν
27 Μάη: Συμφωνία της Γκρενέλ
30 Μάη: Προκηρύσσονται εκλογές
10 Ιούνη: Ένας μαθητής σκοτώνεται σε συγκρούσεις με την αστυνομία στο εργοστάσιο της Ρενώ στο Φλεν. Ακόμα απεργούν ένα εκατομμύριο εργάτες
23-30 Ιούνη: Στις εκλογές κερδίζει ο Ντε-Γκωλ με μεγάλη πτώση σοσιαλιστών- κομμουνιστών
Ο ρόλος των μαθητών
Στη Γαλλία η νεολαία, επηρεασμένη από τον πόλεμο του Βιετνάμ, ήταν οργισμένη και αμφισβητούσε κατάμουτρα την εξουσία και τον τρόπο που αυτή διαμόρφωνε τη ζωή της. Η νεολαία δε δεχόταν την απολυταρχία της κυβέρνησης Ντε-Γκωλ. Έτσι μέσα σε αυτό το κλίμα ένα χρόνο πριν από το γαλλικό Μάη οι νέοι είχαν δημιουργήσει ένα κίνημα στα πανεπιστήμια και στα λύκεια. Μέσα σε αυτό το κίνημα δημιουργήθηκαν οι Επιτροπές Δράσης Λυκείου (ΕΔΛ) από μαθητές με επαναστατική πολιτική.
Οι ΕΔΛ μετά από μια σειρά συζητήσεις και συνελεύσεις είχε καταφέρει να δημιουργήσει ένα όραμα στον περισσότερο μαθητόκοσμο. Οι μαθητές στις πορείες τους φωνάζανε «Η εξουσία στο δρόμο κι όχι στο κοινοβούλιο». Είχαν αποτινάξει την εμπιστοσύνη στους θεσμούς, θέλανε να διαλύσουν την παλιά κοινωνία, να πάρουνε τη ζωή τους στα χέρια τους, να συμμετέχουν ουσιαστικά στην πολιτική ζωή. Όταν η αστυνομία χτύπησε τις φοιτητικές διαδηλώσεις, οι μαθητές βγήκαν στο δρόμο σε συμπαράσταση.
Οι αγωνιστές μαθητές αρχικά ήταν λίγοι κι αυτοί οι λίγοι στα σχολεία που συμμετείχαν, έπειθαν τους συμμαθητές τους να συμμετέχουν στον αγώνα διεκδικώντας «ελεύθερη έκφραση μέσα και έξω από το σχολείο». Βέβαια το Μάη του ΄68 οι ΕΔΛ είχαν πληθύνει και τα μέλη τους βοηθούσαν στις απεργιακές φρουρές τους εργάτες, συγκρούονταν με την αστυνομία, κάνανε κοινές συζητήσεις με καθηγητές κι εργάτες. Μάλιστα ένας από τους ελάχιστους νεκρούς της εξέγερσης ήταν μαθητής. Ο Ζίλ Τοτέν πνίγηκε στο Σηκουάνα προσπαθώντας να ξεφύγει από την αστυνομία η οποία είχε χτυπήσει άγρια την απεργιακή φρουρά στην οποία ο ίδιος συμμετείχε.
Η νεολαία σήμερα παίζει και θα παίξει πρωταγωνιστικό ρόλο στις εξελίξεις. Οι φοιτητές το έδειξαν όταν κατάφεραν με διαρκή και συνεχή αγώνα να ανατρέψουν την αναθεώρηση του άρθρου 16. Οι μαθητές το δείχνουν κάθε χρόνο με τις καταλήψεις τους. Οι εργαζόμενοι πολλές φορές μας υποστηρίζουν και υιοθετούν τις μαχητικές μορφές αγώνα μας. Άρα πρέπει οι μαθητές να κατεβαίνουμε στους δρόμους μαζί με τους εργαζόμενους. Αυτό σημαίνει να ανοίξουμε τους αγώνες μας και να τους ενώνουμε με τους εργάτες.